Biologische honing en keurmerken: waar moet je op letten?

Wanneer mag honing ‘biologisch’ heten?

De term ‘biologisch’ is in de EU wettelijk beschermd. Honing die als biologisch wordt verkocht moet gecertificeerd zijn door een erkend controle-orgaan en voldoen aan EU-verordening 2018/848 (van kracht per 1 januari 2022, opvolger van 834/2007). De kernvereisten voor biologische imkerij:

• Drachtgebied: de bijenkasten moeten binnen een straal van drie kilometer uitsluitend of overwegend in biologisch beheerde gebieden staan — biologische landbouwgrond, bossen, natuurgebieden. In de praktijk is dit moeilijk te garanderen omdat bijen vrij vliegen en imkers de route niet controleren. Dit maakt biologische certificering voor honing complexer dan voor andere biologische producten.
• Kasten: bijenkasten moeten zijn gemaakt van natuurlijke materialen, bij voorkeur onbehandeld hout. Synthetisch materiaal in de kast is niet toegestaan.
• Ziektebestrijding: synthetische geneesmiddelen zijn niet toegestaan. Bij varroabestrijding mogen alleen toegestane organische zuren worden gebruikt: oxaalzuur, mierenzuur, melkzuur. Antibiotica zijn verboden.
• Voeding: bijen mogen alleen worden bijgevoerd met biologische honing of biologische suikeroplossing, en alleen als de overleving van het volk anders in gevaar is.
• Oogst: geen synthetische afweermiddelen bij de oogst.

Het Europees biologisch keurmerk

Het Europees biologisch keurmerk — een groen blad gevormd door witte sterren op een groene achtergrond — is verplicht op alle biologische producten die in de EU worden verkocht en in de EU zijn geproduceerd. Het is de wettelijke minimumstandaard. Een product met dit keurmerk is gecontroleerd door een erkend controle-orgaan; het keurmerk zegt niets over smaak, herkomst of ambachtelijkheid.

In Nederland voert de Skal Biocontrole de controles uit. Importproducten van buiten de EU kunnen een gelijkwaardig keurmerk dragen als het land een wederzijdse erkenningsovereenkomst met de EU heeft.

Aanvullende keurmerken

Naast het Europees biologisch keurmerk bestaan er aanvullende certificeringen met strengere eisen:

• Demeter: biologisch-dynamische landbouw. Strengere eisen dan de EU-biologische standaard op het gebied van biodiversiteit, bodemgezondheid en dierenwelzijn. Bijen worden behandeld als wezens die passen in een agrarisch systeem, niet als productie-eenheden. Beperkt aantal kasten per imker.
• EKO (Nederland): het Nederlandse keurmerk dat de EU-biologische standaard certificeert. Vergelijkbaar niveau als het Europees keurmerk, maar met Nederlandstalige controle en communicatie.
• Natrue: keurmerk voor biologische en natuurlijke cosmetica — niet relevant voor eetbare honing.

Wat een keurmerk je niet vertelt

Een biologisch keurmerk zegt iets over de productiemethode — niet over smaak, herkomst of versheid. Twee dingen die consumenten vaak veronderstellen maar niet volgen uit het keurmerk:

• Lokale herkomst: biologische honing kan uit Oost-Europa, Zuid-Amerika of Azië komen. Het keurmerk verplicht niet tot lokale productie.
• Rauwe of onverhitte honing: biologische honing mag worden verhit en gefilterd, zolang dat binnen de regels voor biologische verwerking valt. Verhitting tast enzymen aan maar is niet in strijd met het keurmerk.

Wie lokale, rauwe imkerhoning zoekt, doet er goed aan rechtstreeks bij een imker te kopen of te kiezen voor honing met traceerbare herkomstinformatie — los van het biologisch keurmerk. Meer over wat imkerhoning onderscheidt lees je in Honing van de imker: herkomst, ambacht en smaak.

Biologische honing herkennen op het etiket

Controleer bij de aankoop van biologische honing het volgende op het etiket:

• Het Europees biologisch logo of een erkend nationaal equivalent.
• Het codenummer van het controle-orgaan (in Nederland: NL-BIO-01 voor Skal).
• Herkomstaanduiding: “product uit de EU”, “product van buiten de EU” of een specifiek land.

Ontbreekt het codenummer, dan is de biologische claim niet officieel gecertificeerd en daarmee niet wettelijk toegestaan.