Bijenpollen zijn stuifmeelkorrels die honingbijen verzamelen van bloemen. De bijen mengen het stuifmeel met nectar en speeksel tot samengeperste korrels, die ze aan hun achterpoten bevestigen en naar de korf transporteren. In de korf dienen de korrels als eiwitbron voor larven en werkbijen. Bijenpollen zijn kleurrijk — van bleekgeel tot diep oranje of paars — en hebben een aardse, licht bloemige smaak die per botanische herkomst verschilt.
Wat zijn bijenpollen?
Bijenpollen zijn gecomprimeerde stuifmeelkorrels, verzameld door honingbijen. Stuifmeel is de mannelijke geslachtscel van bloeiende planten; bijen oogsten het als eiwitbron voor hun kolonie. Tijdens het verzamelen mengen bijen het stuifmeel met nectar en speeksel, waardoor de korrels aan hun achterpoten kleven als kleine, samengeperste balletjes — ook wel stuifmeelklompjes of pollen pellets genoemd.
Bijenpollen zijn een van de meest kleurrijke bijenproducten: de kleur — van lichtgeel via oranje tot donkerblauw of paars — verwijst direct naar de bloemplant waarvan het stuifmeel afkomstig is.
Hoe worden bijenpollen gewonnen?
Imkers plaatsen een pollenval aan de ingang van de bijenkorf. De val bestaat uit een fijnmazige plaat met gaatjes net groot genoeg voor de bij om doorheen te kruipen, maar te klein om de stuifmeelklompjes aan de achterpoten door te laten. Een deel van de lading valt af en wordt in een opvangbakje verzameld.
Na oogst worden bijenpollen gedroogd — vers stuifmeel bevat veel vocht en is gevoelig voor schimmelvorming — en bewaard bij lage temperatuur of in vacuüm verpakking.
Samenstelling en kenmerken
De samenstelling van bijenpollen is botanisch bepaald en varieert per plant, regio en seizoen. In het algemeen bestaan bijenpollen uit eiwitten (inclusief alle essentiële aminozuren), koolhydraten, vetten en een brede reeks vitamines en mineralen. De exacte verhouding verschilt per charge en per botanische herkomst.
De buitenste laag van een stuifmeelkorrel — het exine — is uitermate taai. Rauwe stuifmeelkorrels worden daardoor moeilijker verteerd dan gefermenteerd bijenbrood, waarbij het fermentatieproces die laag deels afbreekt. Gedroogde bijenpollen die commercieel worden verkocht, behouden de harde schaal grotendeels.
Gebruik en toepassingen
Bijenpollen worden als voedingsproduct in kleine hoeveelheden geconsumeerd. Gangbare verwerkingsvormen zijn: losse gedroogde korrels, direct consumeerbaar of gestrooid over yoghurt, granola of fruit, gecombineerd met honing, of gemalen in capsules.
De smaak is aards en licht bloemig, soms licht zoet of licht bitter, afhankelijk van de botanische herkomst. Bijenpollen met een monoflore herkomst — bijvoorbeeld zonnebloem of koolzaad — hebben een herkenbaar eigen smaakprofiel.
Bijenpollen worden ook verwerkt in cosmetische producten. In dat geval gelden de EU Cosmeticaverordening (1223/2009) en de bijbehorende restricties voor werkingsclaims.
Wat zegt de wetenschap?
Wetenschappers bestuderen de botanische diversiteit van bijenpollen en de manier waarop de pollensamenstelling de bijenkolonie beïnvloedt. Er is ook onderzoek naar de variabiliteit in samenstelling per geografische herkomst en de invloed van drogingsmethoden. De rol van bijenpollen als menselijk voedingsproduct is een relatief jong onderzoeksgebied; uitspraken over gezondheidseffecten bij mensen vergen robuuste klinische studies die in de wetenschappelijke literatuur nog beperkt beschikbaar zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen bijenpollen en bijenbrood?
Bijenpollen zijn gedroogde stuifmeelkorrels die imkers via een pollenval oogsten vóór de korfopening. Bijenbrood is hetzelfde stuifmeel nadat het in de raat is opgeslagen en gefermenteerd heeft door melkzuurbacteriën. Het zijn twee aparte producten met een verschillende chemische samenstelling en structuur.
Kunnen mensen met een stuifmeelallergie bijenpollen eten?
Mensen met een bekende stuifmeelallergie of een allergie voor bijenproducten dienen bijzonder voorzichtig te zijn. Bijenpollen bevatten allergenen van de bloemplanten waarvan ze afkomstig zijn. Raadpleeg bij twijfel een arts of allergoloog voordat u bijenpollen gebruikt.
Hoe bewaar ik bijenpollen?
Bewaar bijenpollen koel, droog en donker, bij voorkeur in de koelkast of vriezer in een luchtdichte verpakking. Vers stuifmeel bederft snel; gedroogde bijenpollen zijn bij correcte opslag enkele maanden houdbaar. Schimmelvorming is het teken dat het product bedorven is.
