Wie begint met imkeren heeft minimaal vier dingen nodig: een bijenkast, een beschermend imkerpak met sluier, een rookpijp en een raamlichter. Daarnaast zijn een honingslinger en een bijenborstel nuttig zodra de eerste oogst in zicht is. Welk kasttype je kiest — Simplex, Dadant of een ander systeem — hangt af van je doelstelling en de ruimte die je hebt. Dit artikel geeft een overzicht van de basisuitrusting en waar je op moet letten bij de aanschaf.
Bijenkast en raamsysteem
De keuze voor een kasttype is de eerste beslissing voor een beginnende imker. De drie meest gebruikte systemen in Nederland en België zijn:
- Simplex (Nederlander): het meest gangbare systeem in Nederland. Standaard raamformaat, veel uitwisselbaarheid van materiaal met andere imkers. Geschikt voor beginners door het ruime aanbod van gebruikte materialen en bijbehorende cursussen.
- Dadant: grotere raammaat, wat resulteert in meer ruimte voor het broednest. Populair bij professionele imkers. Iets zwaarder materiaal dan Simplex.
- Top Bar Hive (ligkast): horizontale opstelling, zonder frames. Minder ingrijpen vereist, maar ook minder grip op honingopbrengst. Meer gericht op bijenwelzijn dan op honingproductie.
Begin bij voorkeur met het systeem dat gangbaar is in jouw regio of bij de imkervereniging waarbij je je aansluit. Uitwisselbaarheid van materiaal en toegang tot tweedehands spullen is voor een starter waardevol. Meer over de opbouw van een bijenkast lees je in De bijenkorf: thuisbasis voor bijen en bron van onze honing.
Beschermende kleding
Een bijensteek is pijnlijk en kan bij gevoelige personen ernstige reacties veroorzaken. Beschermende kleding is geen optie maar een vereiste.
- Imkerpak of imkerjas: een volledig pak biedt de meeste bescherming. Een jas met geïntegreerde sluier is lichter en geschikt voor korte inspecties. Kies licht gekleurd materiaal — donkere kleuren kunnen bijen prikkelen.
- Sluier: beschermt gezicht en nek. Zorg dat de sluier goed aansluit bij de jas zonder openingen. Ronde sluiers bieden meer zichthoek dan platte modellen.
- Handschoenen: voor beginners sterk aanbevolen. Leer of latex, met manchet die aansluit op de mouw. Nadeel: minder gevoel bij het hanteren van ramen. Ervaren imkers werken soms zonder handschoenen voor meer controle.
- Laarzen of gesloten schoenen: voorkom dat bijen via de voeten naar binnen kruipen. Stopf de pijpen van je broek in je sokken of laarzen.
Gereedschap
De vier basisgereedschappen voor elke imker:
- Rookpijp (beroker): rook kalmeert bijen tijdens inspecties. Door rook vermoedt het volk brand en gaat het honing inslaan in plaats van aanvallen. Gebruik droog brandmateriaal: houtkrullen, karton of gedroogde bladeren. Brand nooit synthetisch materiaal.
- Raamlichter (koevoet of hefboom): voor het losmaken van ramen die door propolis zijn vastgeplakt. Onmisbaar bij elke inspectie. Kies een model met een gebogen uiteinde voor meer hefkracht.
- Bijenborstel: zachte borstel om bijen voorzichtig van raten te vegen bij de oogst. Alternatief: een blaasblaasje of lichte veegbeweging met de hand (voor gevorderden).
- Honingslinger (extractor): centrifugeert honing uit de raten zonder de was te beschadigen. Duur als nieuw, maar via imkerverenigingen vaak te huren of gezamenlijk te gebruiken. Voor de eerste seizoenen is aanschaf niet noodzakelijk.
Aanschaf: nieuw of tweedehands?
Tweedehands imkermateriaal is ruim beschikbaar en aanmerkelijk goedkoper dan nieuw. Let bij tweedehands aankoop op:
- Ziektevrij: vraag naar de ziektegeschiedenis van het materiaal. Materiaal uit volken die aan Amerikaans vuilbroed hebben geleden mag wettelijk niet worden doorverkocht zonder ontsmetting.
- Staat van de ramen: verouderde raten (donker van kleur, meer dan drie jaar oud) worden bij voorkeur vervangen.
- Aansluiting op jouw systeem: controleer of raammaten compatibel zijn met materiaal dat je later wilt aanschaffen of uitwisselen.
Voor een overzicht van het bijenhouden als praktijk lees je in Wat is imkerij? De basis van bijenhouden uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Welk kasttype is het beste voor een beginnende imker?
In Nederland is de Simplex (Nederlanderkast) het meest gangbare systeem. Het voordeel voor beginners is het ruime aanbod van gebruikte materialen, de compatibiliteit met materiaal van andere imkers en het cursusaanbod dat op dit systeem is afgestemd. Begin bij voorkeur met het systeem dat gangbaar is bij de imkervereniging in jouw regio.
Heb ik als beginnende imker meteen een honingslinger nodig?
Nee. Een honingslinger is pas nodig bij de eerste oogst — en dat duurt bij een nieuw volk minimaal één volledig seizoen. Via imkerverenigingen is een slinger vaak te huren. Koop er pas één als je weet dat je het imkeren voortzet en weet welk type past bij jouw kastmaat.
Zijn handschoenen verplicht bij het imkeren?
Wettelijk niet, maar voor beginners sterk aanbevolen. Handschoenen voorkomen steken tijdens inspecties wanneer je nog onzeker bent in je bewegingen. Ervaren imkers werken soms zonder handschoenen voor meer gevoel bij het hanteren van ramen. Begin met handschoenen en bouw ervaring op.
Waar kan ik als beginnende imker terecht voor begeleiding?
De Nederlandse imkerverenigingen — aangesloten bij de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij voor Bijenteelt (KNMB) of de Vlaamse Imkersbond — bieden cursussen en mentorprogramma's voor beginners. Via een lokale vereniging krijg je ook toegang tot tweedehands materiaal en gemeenschappelijk gereedschap zoals honingslingers.
